Waarom voldoet de openbare straatverlichting niet aan de Nederlandse veiligheidsbepalingen?

In de woonplaats van Bas openen we een willekeurige lantaarnpaal. Hij zegt namelijk dat bij elke inspectie die hij in gemeenten houdt iets niet klopt. Ook nu. Volgens de NEN 1010 (Nederlandse norm voor elektrotechnische laagspanningsinstallaties) moet in een niet gebruikte groep een zekeringhouder zitten, dat is in dit geval niet zo. Waarom voldoet de openbare straatverlichting niet aan de veiligheidsbepalingen? 

Aan het woord is Bas Sollie, werkzaam bij het Nederlands Licht Instituut (NLI). Een onafhankelijk advies- en controlebureau: “Ambtenaren kennen vaak de veiligheidsregels niet en de aannemers nemen ze niet zo nauw. Het resultaat: in veel gemeenten voldoet de openbare straatverlichting niet aan de Nederlandse norm voor elektrotechnische laagspanningsinstallaties.”

Waarom zijn die veiligheidsbepalingen zo belangrijk?
Het uitgangspunt is heel simpel: de veiligheid van de burgers moet gegarandeerd zijn: “Als er bijvoorbeeld een kortsluiting ontstaat moet de lantaarnpaal op tijd uitschakelen. Overdag staat er geen spanning op, maar ’s nachts kan iemand door fouten in de installaties een opdonder krijgen als een paal wordt aangeraakt. Ik zie installaties waar de spanningsdraad los in de lantaarnpaal hangt; die hoeft maar iets te trillen en die paal staat onder spanning. Dat is levensgevaarlijk.”

Er bestaat geen meldingsplicht voor elektriciteitsongevallen waardoor het aantal ongevallen niet bekend is. Maar dat is ook niet wat Bas aan wil tonen: “Op nationaal niveau spreken we veiligheidsbepalingen af, zodat iedere burger er vanuit kan gaan dat een lantaarnpaal veilig is. Van die afspraken wordt te vaak afgeweken.”

Wie is er verantwoordelijk voor de openbare straatverlichting?
De gemeente is eigenaar van de lantaarnpalen, die huurt een aannemer in om de straatverlichting te plaatsen en te onderhouden. En de gemeente betaalt de netbeheerder om aangesloten te worden op het lichtnet. De gemeente is dus eindverantwoordelijk als het gaat om veilige installaties. Volgens Bas heeft deze vaak onvoldoende kennis om de aannemer te controleren.

Bas, die zelf een achtergrond heeft in de elektrotechniek en de benodigde veiligheidscursussen volgde, neemt het de gemeente nauwelijks kwalijk: “Het heeft denk ik meer te maken met onwetendheid dan onwil. Veel ambtenaren hebben de kennis niet van NEN1010. Ze weten niet wat ze moeten controleren. En de aannemer werkt al jaren op een bepaalde manier, maar is niet altijd op de hoogte dat de openbare straatverlichting sinds 2012 onder deze veiligheidsbepalingen valt.”

Ook de netbeheerders voldoen niet aan de veiligheidsregels. Het netwerk is onvoldoende aangepast aan de nieuwe wettelijke eisen. Bas verbaast zich daarover: “Waarom wordt een lichtmast niet dubbel geïsoleerd of goed geaard? Die wettelijke verplichting zijn keiharde afspraken. Ook de netbeheerders moeten zich daaraan houden.”

Wat moet er volgens Bas gebeuren?
Er is werk aan de winkel. Een inhaalslag is nodig. Welke installaties zijn er in een gemeente? Wat is de staat van die installaties? De openbare straatverlichting moet geïnspecteerd worden en de mensen die er aan werken moeten goed onderwezen zijn.

Bas: “De gemeenten moeten hun verantwoordelijkheid pakken en toezien op een veilige openbare straatverlichting. De controle is niet moeilijk: in de NEN1010 staat hoe je het lichtnet aan moet sluiten. Die punten leg je naast de installaties en dan kijk je of het voldoet aan de veiligheidsbepalingen. De installatie voldoet, of niet. Heel zwart-wit. Uit de controle blijkt of de verlichting levensbedreigend is, brandgevaarlijk of niet conform de norm. Zo kan een ambtenaar sturen op een veilige straatverlichting.”

Bas zegt over de controles die hij uitvoert: “De kans dat er wat gebeurt is klein. Slechts een enkele keer blijkt een fout levensbedreigend. Maar is dat niet een enkele keer te veel?”

Installatieverantwoordelijkheid
Gemeenten of aannemers die niet willen dat door een fout of storing een aluminium of stalen mast onder spanning komt te staan kan NLI om hulp vragen bij het keuren van installaties.

Lees meer over Installatieverantwoordelijkheid openbare straatverlichting >>

Of bel of mail Bas Sollie voor meer informatie.

Tel. 06 520 88 924
Bas.Sollie@NederlandsLicht.nl

 

Terug naar nieuws overzicht